Ano ang ibig sabihin kapag ang isang nakaupong Pangulo ay hinarapan ng impeachment complaint? Ito ba ay agarang patunay ng pagkakasala, o isang paanyaya lamang upang magtanong at magsuri? Sa paghahain ng kauna-unahang impeachment complaint laban kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr. mula nang maupo siya noong 2022, muling nabuhay ang ganitong mga tanong sa pambansang diskurso.
Ang reklamong inihain ni Atty. Andre de Jesus at inendorso ni Deputy Minority Leader at Pusong Pinoy party-list Rep. Jernie Nisay ay opisyal nang tinanggap ng House of Representatives. Ngunit ano nga ba ang bigat ng pagiging “opisyal”? Nangangahulugan ba ito na napatunayan na ang mga paratang, o simpleng pagkilala lamang na may isyung kailangang pag-usapan sa loob ng mga institusyon ng gobyerno?
Ito ang pangunahing akusasyong nakasaad sa reklamo. Kung totoo ang alegasyong may kinalaman ang Pangulo sa pagsuko kay dating Pangulong Rodrigo Duterte sa ICC, tanong: ito ba ay paglabag sa Konstitusyon o isang desisyong panlabas na polisiya? Kung may paratang ng ilegal na paggamit ng droga, saan hahantong ang ganitong akusasyon kung walang malinaw na ebidensya? At kung hindi niya na-veto ang mga “unprogrammed appropriations” sa badyet, ito ba ay kapabayaan, kompromiso sa lehislatura, o bahagi ng normal na proseso ng pamamahala?
Mayroon ding mas mabibigat na tanong ukol sa umano’y kickbacks, budget insertions, at “ghost” flood control projects. Kung may katiwalian nga, sino ang makikinabang at sino ang dapat managot? At kung ang Independent Commission for Infrastructure (ICI) ay sinasabing ginamit upang protektahan ang mga kaalyado, paano natin masisiguro na ang isang komisyong nilikha sa ngalan ng imbestigasyon ay hindi nagiging kasangkapan ng pulitika?
Dito pumapasok ang mas malalim na usapin: ano ang tunay na layunin ng impeachment? Ito ba ay sandata upang pabagsakin ang isang lider, o isang mekanismo upang liwanagin ang mga alegasyon at panagutin ang may kasalanan....kung mayroon man? Sa ilalim ng Konstitusyon, ang impeachment ay hindi hatol kundi proseso. Hindi ito nagsisimula sa konklusyon, kundi sa tanong: may sapat bang dahilan upang mag-imbestiga?
Para sa publiko, hindi maiiwasan ang pagkakahati ng opinyon. Ngunit sa halip na agad pumili ng panig, hindi ba mas mahalagang itanong kung gumagana pa ba ang ating mga institusyon? Kung kaya ba ng Kamara na suriin ang reklamo nang hindi nadadala ng emosyon o impluwensiya? At kung paano ipagtatanggol ng Pangulo ang sarili niya sa loob ng balangkas ng batas?
Sa huli, ang impeachment complaint na ito ay hindi lamang tungkol kay Pangulong Marcos Jr. Ito ay salamin ng isang mas malaking tanong: sa isang demokrasya, paano natin sinisiguro na ang kapangyarihan ay hindi lampas sa pananagutan? Ang sagot, marahil, ay hindi agad makikita sa sigaw ng magkabilang panig, kundi sa tahimik ngunit matatag na pagtakbo ng isang patas at makatarungang proseso.
#WeTakeAStand #OpinYon #OpinYonNews #MarchanismManifesto