Ang mga nagdaang pangyayari sa Venezuela ay muling gumising sa isang lumang usapin sa pandaigdigang politika: hanggang saan ang karapatan ng isang makapangyarihang bansa na manghimasok sa pamamahala ng iba? Ang pagdakip sa nakaupong pangulo, kasabay ng pahayag na pansamantalang pamumunuan ng Estados Unidos ang bansa habang naghahanap ng “mas maayos na transisyon,” ay hindi basta balitang lilipas kinabukasan. Isa itong pangyayaring may alon na tatama hindi lamang sa Latin America kundi sa buong mundo.
Sa masusing pagtingin, malinaw na ang hakbang na ito ay repleksyon ng matagal nang gawi ng malalakas na bansa: ang pag-angkin ng papel bilang tagapag-ayos ng kaguluhan ng iba. Sa kasaysayan, paulit-ulit nang naranasan ng iba’t ibang estado ang pagbabago ng pamahalaan na may basbas o direktang impluwensiya ng dayuhang kapangyarihan.
Gayunman, sa kasalukuyang panahon na pinahahalagahan ang internasyonal na batas at soberanya, ang lantad na pag-aresto sa isang lider ng estado ay nagbubukas ng seryosong tanong....sino ang tunay na may kapangyarihang humusga, at sino ang may karapatang magdesisyon para sa isang bansa?
Sa antas pandaigdig, hati ang reaksiyon. May mga bansang naniniwalang ito ay kinakailangang hakbang laban sa katiwalian at kriminalidad na matagal nang bumabalot sa Venezuela. Subalit para sa marami, ito ay isang mapanganib na halimbawa....isang senyales na maaaring balewalain ang soberanya ng isang bansa kung ito’y mahina o may yaman na mahalaga sa pandaigdigang ekonomiya. Ang ganitong pangyayari ay maaaring magpalala ng tensyon sa pagitan ng malalaking kapangyarihan at magtulak sa mundo patungo sa mas agresibong anyo ng diplomasya: ang diplomasya ng puwersa.
Para sa Latin America, mas masakit ang tama. Ang alaala ng mga interbensyon noong nakaraang siglo ay sariwa pa sa kamalayan ng rehiyon. Kaya’t hindi kataka-takang maraming lider ang nakakaramdam ng pangamba. Ang takot ay hindi lamang tungkol sa Venezuela, kundi sa posibilidad na maulit ito sa ibang bansa na may kahalintulad na sitwasyon.
At para sa Pilipinas, bagamat heograpikong malayo, hindi tayo hiwalay sa usaping ito. Bilang bansang may karanasan sa kolonyalismo at dayuhang impluwensiya, malinaw sa atin ang halaga ng sariling pagpapasya. Ang nangyari sa Venezuela ay paalala na ang maliliit at umuunlad na bansa ay kailangang maging mapagbantay....lalo na kung may likas na yaman o estratehikong halaga. Higit sa lahat, ito ay panawagan na palakasin ang diplomasya at panindigan ang prinsipyo ng soberanya sa pandaigdigang entablado.
Sa huli, ang regime change sa Venezuela ay hindi lamang laban ng mga lider at estado. Ito ay may direktang epekto sa karaniwang mamamayan....sa kanilang kabuhayan, seguridad, at kinabukasan. Muli nitong ipinapakita na sa isang mundong hindi pantay ang kapangyarihan, ang bawat desisyon ng malalakas ay may kaakibat na responsibilidad, at ang bawat pagkilos ay may presyong binabayaran ng marami.
#WeTakeAStand #OpinYon #OpinYonColumn #MarchanismManifesto