Sa bawat pagtaas ng presyo ng krudo at gasolina, madalas itanong ng taumbayan: “Bakit agad tumataas, eh stock pa naman ‘yan....hindi pa bagong delivery mula sa Middle East?” Sa unang tingin, tila may mali o may panlalamang. Ngunit kung sisilipin natin ang mas malalim na mekanismo ng pandaigdigang merkado, makikita nating hindi ganoon kasimple ang presyo ng langis.
Una, ang presyo ng fuel ay hindi lamang nakabatay sa kasalukuyang imbentaryo o stock na nasa bansa. Ito ay nakaangkla sa tinatawag na world market pricing.....isang sistema kung saan ang presyo ay nakadepende sa galaw ng pandaigdigang merkado. Kapag tumaas ang presyo ng krudo sa pandaigdigang kalakalan, kahit ang lokal na stock na nabili pa sa mas murang halaga ay naaapektuhan. Bakit? Dahil ang mga kumpanya ay nagpepresyo batay sa replacement cost.....kung magkano nila mabibili ang susunod na supply, hindi kung magkano nila nabili ang kasalukuyang stock.
Ikalawa, malaki ang impluwensiya ng mga bansang nag-e-export ng langis, lalo na ang mga miyembro ng OPEC. Kapag nagbawas sila ng produksyon, awtomatikong tumataas ang presyo dahil nagiging limitado ang supply. Kahit hindi pa dumarating ang bagong shipment mula sa Middle East, ang anunsyo pa lamang ng pagbawas ng produksyon ay sapat na para itulak paitaas ang presyo sa merkado.
Ikatlo, may papel din ang palitan ng pera o exchange rate. Ang Pilipinas ay umaangkat lamang ng langis, kaya kapag humihina ang piso laban sa dolyar, mas nagiging mahal ang pagbili ng krudo. Kahit pareho ang presyo sa pandaigdigang merkado, kung mas mahal ang dolyar, mas mahal din ang magiging presyo ng gasolina sa bansa.
Ikaapat, hindi rin maikakaila ang impluwensiya ng speculation o inaasahang galaw ng merkado. Kung inaasahan ng mga trader na tataas pa ang presyo sa hinaharap....dahil sa tensyon sa geopolitika, digmaan, o kakulangan sa supply....agad itong isinasama sa kasalukuyang presyo. Ibig sabihin, ang presyo ngayon ay hindi lang repleksyon ng kasalukuyan kundi pati ng inaasahang bukas.
Sa huli, ang pagtaas ng presyo ng fuel kahit may lumang stock ay hindi simpleng usapin ng imbentaryo. Ito ay kombinasyon ng pandaigdigang galaw ng ekonomiya, desisyon ng malalaking bansa, palitan ng pera, at inaasahan ng merkado.
Ang tanong ngayon: paano dapat tumugon ang taumbayan? Hindi sapat ang reklamo lamang. Kailangan din ng mas malalim na pag-unawa, at higit sa lahat, matalinong paggamit ng enerhiya. Dahil sa mundong kontrolado ng global market, ang presyo ng langis ay hindi lamang usapin ng lokal....ito ay salamin ng isang mas malawak at mas komplikadong sistema.
#WeTakeAStand #OpinYon #OpinYonNews